a) Wojny Rzecztpospolitej z sąsiadami przyniosły upadek gospodarczy państwa polskiego.
b) Obowiązek pańszczyzny doprowadził do zwiększenia wydajności pracy chłopów na polu pana.
c) Po zakończeniu wojen w XVII wieku gospodarka polska szybko podniosła się ze zniszczeń wojennych.
d) Dzięki prężnej polityce na przełomie XVII i XVIII wieku nastąpił szybki rozwój miast.